Koppoters op berkenbast

 
Onfim woonde halverwege de dertiende eeuw in Novgorod (nu: Veliki Novgorod), in Noord-Rusland. Hij leerde niet schrijven op papier, maar op boomschors. Soms tekende hij daar poppetjes bij:
Koppoters op berkenbast - foto: Jos Schaeken, CC by-nc-nd
Aan de harkhanden kun je zien dat hij het tellen hier nog niet helemaal onder de knie heeft :-)

Er zijn zeventien stukjes berkenbast gevonden met schrijfsels en droedels van Onfim. Naast een tekening van een ruiter te paard schreef hij zijn naam. Zo weten we hoe hij heette.

Jos Schaeken, Stemmen op berkenbast (online publicatie OAPEN library)
Gevonden via: het blog van boekhistoricus Erik Kwakkel

Oer-animaties

.
Zo zou het gegaan kunnen zijn, 30.000 jaar geleden:

Mijn speer is af. Morgen mag ik voor het eerst mee uit jagen. Onze tovenaar laat me binnen in de grot waar hij het vuur bewaart.
En dan gebeurt het. Hij vangt dieren in het schijnsel van zijn fakkel, ze komen tot leven en vallen stil naar zijn wil. Ik voel de macht van mens over dier. Deze speer zal de prooi doden. Dit vuur zal de prooi roosteren.
Ik ben klaar voor de jacht.

Sommige oude rotstekeningen tonen, door of naast elkaar, verschillende versies van eenzelfde dier. Bij afwisselend beschijnen lijkt dat dier zich te strekken, te rennen of met zijn staart te slaan.
Zo’n filmisch effect geeft ook een (bot)schijfje met aan beide kanten hetzelfde prooidier erin gekrast: eerst overeind, dan aangeschoten. Trek een koord door de twee gaten, draai het schijfje snel rond en je ziet de prooi geraakt worden en vallen.

Prehistorische ‘animatiefilms’ ontdekt in Franse grotten (Scientias.nl)
Animation in Palaeolithic art: a pre-echo of cinema (Antiquity)
Meer oer-animaties

‘Hallo wereld!’-workshops

.
Nieuwe workshops die aansluiten bij het thema van de komende Kinderboekenweek:

KRADOKELTAAL  voor groep 5 t/m 8 PO
We lezen een of meer teksten in Kradokeltaal.
Eens kijken of het lukt om de sleutel daarvan te ontdekken!
De kinderen proberen ook een stukje te schrijven in het Kradooks.
En misschien kunnen we met z’n allen nog een andere taal verzinnen?

WEZENS UIT HET BINNENSTEBUITENLAND  voor groep 5 t/m 8 PO
De Snotterwokkel, de Schreupel, de Friep, de Vlabber, de Vlaar…
Wat zijn dat voor wezens? Hoe zien ze eruit? Wat eten ze?
De kinderen worden uitgedaagd om zelf ook vreemde wezens te bedenken
en die te tekenen of beschrijven.

SPACE MAIL  voor groep 7, 8 PO  &  klas 1, 2 VO
‘Hé jij daar aan de overkant!’
Wat zou jij willen vertellen of vragen aan iemand op een verre ster?
Hoe maak je duidelijk wie wij mensen zijn en hoe het hier op aarde is?
We schrijven berichten aan bewoners van een andere planeet.

.

.

.
In deze workshops maak ik gebruik van mijn versjes in
Querido’s Poëziespektakel 5: Er zit een feest in mij!
(verschijnt augustus 2012).
 

 

 

Meer schrijfworkshops
Stichting Schrijvers School Samenleving

Peter Vos’ Genesis: nies & nijd

.
Negen was ik toen ik van mijn vader dat boekje kreeg: Scheppingsverhaal, getekend voor een meisje. ‘Voor Judy – zómaar. Pappa’, schreef hij op de titelpagina.

In de zojuist geschapen wereld van Peter Vos heeft God geen voeten; wel een fronsend kaal hoofd, een lange baard en (vanaf het moment dat hij de zon in de fitting schroeft) een maffioso-zonnebril. Dat maakte hem voor mij grappig, maar ook eng.

Getuige de flap reageerde de kerkelijke pers voorzichtig enthousiast op het boekje:

‘Tekeningen als die van Peter Vos kunnen geen enkele blasfemische bedoeling hebben.’
Hervormd Nederland

‘Zijn beeldspraak is vaak gewaagd, maar altijd teer en soms ontroerend. Hij roept aspecten op waaraan theologen nimmer hebben gedacht en waarin preekstof zit voor vele diensten.’
Leeuwarder Courant

Ja, zeg dat wel!

1. God boetseert een mens. Maar of het werkelijk de bedoeling is hem leven in te blazen?
Peter Vos, Nies

2. Duivel? Niks duivel! God zelf kruipt in de huid van een slang, uit jaloezie:
Peter Vos, Jaloers 1

Peter Vos, Jaloers 2
[Klik op plaatjes voor vergroting]

Peter Vos’ kijk op de schepping maakte God voor mij menselijk en gelaagd: meer dan die ‘lieve heer’. Wat niet wegnam dat ik me graag liet meeslepen door de eendimensionale gruwelverhalen over de hel die ik op school te horen kreeg :-)

Jezelf uitdagen

 
Leren. Waar doe je dat, wanneer en waarom?

Vooral op school, omdat alles en iedereen je daar prikkelt tot leren en studeren? Of vooral daarbuiten en daarna, omdat je zelf iets wilt uitzoeken, onder de knie krijgen of maken?

Stuart McMillen tekende zijn ervaringen met formeel en informeel leren:
2009-12-Challenged-card
[Cartoon opent bij aanklikken]

Wat zal ons opbreken: pijn of plezier?

.
Massamedia kunnen op verschillende manieren misbruikt worden.
Wat is gevaarlijker: manipulatie door straffen of door belonen? Wetten of verwennerij?

Stuart McMillen denkt hier al tekenend over na. Orwell meets Huxley:
Amusing Ourselves to Death
[Cartoon opent bij aanklikken]

.
Een van de reacties op McMillens cartoon:
Just when I was thinking that I have stopped thinking,
I read this amazing discourse and well what else can I say now:
’I have started to think!!!!’
– Pradeep G Siddheshwa

.
Brave New World
1984
This Perfect Day

Aan tafel!

.
Schrijfworkshops voor de basisschool over ‘eten en snoepen’, het thema van de komende Kinderboekenweek:

REUZENPANNENKOEK MET STROOP onder- en middenbouw
We beginnen met een voorleesverhaal over een reuzenpannenkoek.
Daarna tekenen de kinderen zelf reuzenpannenkoeken. Ze knippen hun pannenkoek uit en versieren hem, afhankelijk van de schrijfvaardigheid, met een ‘stroop’-tekening, hun naam, of een korte ‘stroop’-tekst.

SPAGHETTIVERHAAL middenbouw
Eerst lezen we een verhaalfragment waarin iets bijzonders gebeurt met spaghetti. Dan gaan we samen verder verzinnen over spaghetti: wat kun je ervan maken, ermee doen?
De kinderen maken een tekening bij Judy’s verhaal of bij hun eigen spaghettiverzinsel. Degenen die dat al kunnen, schrijven er een korte tekst bij.

SNOEPVERPAKKING midden- en bovenbouw
Chocokikkers, ballonbruisballen en smekkies in alle smaken – die kennen we al.
Maar snoep is er natuurlijk nooit genoeg. De kinderen gaan nieuwe soorten snoep bedenken. Ze schrijven een reclametekst en ontwerpen de snoepverpakking.

WOORDWOLK midden- en bovenbouw
Wat eten de kinderen het liefst? En wat lusten ze echt niet?
Van hun antwoorden op die vragen maken we online een woordwolk. De grootte van elk woord in zo’n wolk geeft aan hoe vaak het voorkomt. Samen bepalen we lettertype, indeling en kleur. Tot slot bespreken we de uitslag.
Niet lekker
[Klik op plaatje voor vergroting]

SMS-GEDICHTEN bovenbouw
Een sms-bericht heeft maximaal 160 tekens, een sms-gedicht heeft er precies 160.
Op www.precies160.nl kun je 160’jes schrijven en die meteen publiceren. De site heeft een aparte afdeling voor kinderen en jongeren. Aan de hand van een speelse schrijfopdracht maken de kinderen 160’jes over eten en snoepen.

Meer schrijfworkshops
Stichting Schrijvers School Samenleving

Voer voor archeologen

.
Het thema van Open Monumentendag 2008 was ‘Sporen’.
Op het binnenplein van Nieuwe Veste in Breda krasten die dag kinderen (en ouders) in kleitabletten. Om een spoor na te laten voor mensen van later, beschreven en tekenden ze dingen van nu:

kleitablet fiets kleitablet paard kleitablet drumstel
Fiets Paard Drumstel
kleitablet sleutel sleutelgat Kleitablet I-pod Kleitablet reuzenrad
Sleutel I-pod Reuzenrad
kleitablet geld kleitablet tent kleitablet boterham met hagelslag
Geld Tent Boterham met hagelslag

[Klik op foto’s voor vergroting]

De kleitabletten hebben een week liggen drogen, daarna werden ze heel heet gebakken. Nu zijn ze zo hard als steen. Ze blijven langer goed dan boeken, cd’s en foto’s.

Tot eind oktober hangen ze op de jeugdafdeling van de Centrale Bibliotheek aan de Molenstraat. Dan stoppen we alle kleitabletten in een kist; die gaan we begraven bij het Kasteel van Breda. Daar zullen ze van opkijken, de archeologen in 2608 of 3008!